Đối với các doanh nghiệp sản xuất và sử dụng bao bì, năm 2027 không chỉ là câu chuyện tuân thủ EPR. Đây là thời điểm doanh nghiệp cần đánh giá lại vật liệu, thiết kế và giải pháp bao bì hiện có, trong bối cảnh Việt Nam tiếp tục làm rõ trách nhiệm tái chế và Liên minh châu Âu (EU) bắt đầu áp dụng quy định PPWR.
Từ tháng 5/2026, khung pháp lý về trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (EPR) tại Việt Nam đã trở nên cụ thể hơn với Nghị định 110/2026/NĐ-CP. Bài viết này tóm tắt những nội dung quan trọng nhất của Nghị định đối với bao bì, đồng thời kết nối với các góc nhìn được chia sẻ tại ProPak Vietnam để làm rõ doanh nghiệp nên chuẩn bị gì cho 2027.
Quy định EPR áp dụng cho những loại bao bì nào?
Theo Nghị định, nhà sản xuất, nhập khẩu sản phẩm và bao bì thuộc danh mục quy định, khi đưa ra thị trường Việt Nam, phải thực hiện trách nhiệm tái chế theo tỷ lệ và quy cách bắt buộc. Đối với bao bì, Nghị định áp dụng cho bao bì thương phẩm, bao gồm bao bì trực tiếp và bao bì ngoài của các nhóm sản phẩm như:
- Thực phẩm
- Mỹ phẩm
- Thuốc
- Phân bón, thức ăn chăn nuôi, thuốc thú y
- Xà phòng, chất tẩy rửa và chế phẩm vệ sinh
- Xi măng
Tại phiên trình bày “Định hướng sửa đổi Luật Bảo vệ môi trường và tối ưu hóa cơ chế EPR” tại ProPak Vietnam 2026, ông Đỗ Xuân Thuấn nhấn mạnh khái niệm “đưa ra thị trường” là lần chuyển giao đầu tiên sản phẩm hoặc sản phẩm đã đóng gói hoàn chỉnh để lưu thông, kinh doanh tại Việt Nam.
Điểm này đặc biệt quan trọng khi xác định trách nhiệm trong chuỗi cung ứng. Ví dụ, nếu doanh nghiệp chỉ nhận gia công sản phẩm hoặc bao bì cho bên khác, thì theo quy định, bên đặt gia công là đối tượng thực hiện trách nhiệm tái chế. Trường hợp cùng một nhãn hiệu được sản xuất tại nhiều nơi, nghĩa vụ tái chế thuộc về tổ chức, cá nhân chịu trách nhiệm ghi nhãn hàng hóa.
Những trường hợp nào được miễn trách nhiệm tái chế?
Nghị định quy định một số trường hợp không phải thực hiện trách nhiệm tái chế, gồm:
- Sản phẩm, bao bì để xuất khẩu, tạm nhập tái xuất hoặc phục vụ nghiên cứu, học tập, thử nghiệm
- Nhà sản xuất, nhập khẩu có tổng doanh thu từ các nhóm sản phẩm thuộc diện quy định dưới 30 tỷ đồng/năm
- Một số trường hợp bao bì được chính nhà sản xuất thu hồi để tiếp tục đóng gói và đưa ra thị trường, nếu đạt tỷ lệ theo quy định
Với doanh nghiệp vừa kinh doanh trong nước vừa xuất khẩu, cần phân biệt rõ bao bì đưa ra thị trường Việt Nam và bao bì sử dụng cho hàng xuất khẩu khi xác định nghĩa vụ tái chế theo EPR.
Tỷ lệ tái chế theo từng loại vật liệu
Phụ lục I của Nghị định quy định tỷ lệ tái chế bắt buộc theo từng nhóm bao bì. Một số mức hiện hành gồm:
Điểm đáng lưu ý là tỷ lệ tái chế bắt buộc không cố định mà sẽ tăng theo thời gian. Theo Nghị định, tỷ lệ này được điều chỉnh theo chu kỳ ba năm, với mức tăng không quá 10% mỗi lần và lần thay đổi đầu tiên vào năm 2029. Vì vậy, khi lựa chọn vật liệu và thiết kế bao bì cho năm 2027, doanh nghiệp cần cân nhắc cả chi phí thực hiện EPR trong dài hạn, thay vì chỉ dựa trên mức phí hiện tại.
2 cách để thực hiện trách nhiệm tái chế
Nếu chọn tổ chức tái chế, doanh nghiệp có thể:
- Tự thực hiện
- Thuê đơn vị tái chế
- Ủy quyền cho tổ chức trách nhiệm tái chế (PRO)
- Kết hợp các phương án trên.
Phương án còn lại là đóng góp tài chính vào Quỹ Bảo vệ môi trường Việt Nam.
Mức đóng góp được xác định theo công thức:
F = R × V × Fs
Trong đó:
- R: Tỷ lệ tái chế bắt buộc
- V: Khối lượng sản phẩm, bao bì được đưa ra thị trường trong năm có trách nhiệm tái chế
- Fs: Mức đóng góp tài chính đối với một đơn vị khối lượng sản phẩm, bao bì
Nếu lựa chọn hình thức tổ chức tái chế, doanh nghiệp phải đăng ký kế hoạch và báo cáo kết quả tái chế của năm trước qua Hệ thống thông tin EPR quốc gia trước ngày 1/4 hằng năm. Nếu chọn đóng góp tài chính, doanh nghiệp phải kê khai trước ngày 1/4 và nộp đủ vào quỹ trước ngày 20/4.
Bao bì đa lớp và những khó khăn trong quá trình tái chế
Trên thực tế, việc lựa chọn bao bì không chỉ dựa trên khả năng tái chế. Các cấu trúc bao bì đa lớp như PET/MPET/PE được sử dụng vì khả năng bảo vệ chất lượng sản phẩm. Tuy nhiên, nhược điểm lại là khó phân tách khi đi vào hệ thống tái chế.
Trong bài trình bày “Giải pháp công nghệ và thiết bị đóng gói thế hệ mới” tại ProPak Vietnam 2026, ông Bùi Quang Thịnh đề xuất một số hướng thiết kế thực tế hơn cho bao bì mềm như:
- Ưu tiên bao bì đơn vật liệu thay cho cấu trúc đa lớp khi điều kiện kỹ thuật cho phép
- Sử dụng Mono PE hoặc Mono PP
- Cân nhắc sử dụng lớp phủ cản khí, cản ẩm (barrier coating) thay cho lớp mạ kim loại hoặc màng nhôm trong những ứng dụng phù hợp.
- Lựa chọn mực in và keo ghép tương thích với quy trình tái chế.
Ông cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc giảm lượng vật liệu sử dụng trong sản xuất bao bì, thông qua các giải pháp như giảm độ dày màng bao bì, loại bỏ những lớp vật liệu không cần thiết và tối ưu tỷ lệ bao bì trên sản phẩm.
Quy định PPWR của EU
Đối với doanh nghiệp xuất khẩu sang EU, việc tuân thủ quy định EPR tại Việt Nam là chưa đủ. Quy định 2025/40 về Bao bì và Chất thải Bao bì của EU (PPWR) đã mở ra giai đoạn thay đổi sâu rộng nhất từ trước đến nay đối với ngành bao bì
Đáng chú ý, theo lộ trình từ năm 2030, khả năng tái chế của bao bì sẽ được đánh giá dựa trên các tiêu chí thiết kế để tái chế, với ba mức hiệu suất A, B và C. Một số nhóm bao bì nhựa cũng sẽ phải đáp ứng yêu cầu tối thiểu về hàm lượng nhựa tái chế.
Vì vậy, năm 2027 nên được xem là giai đoạn rà soát và thử nghiệm. Những cấu trúc bao bì phức tạp, khó phân loại hoặc sử dụng nhiều nhựa nguyên sinh nên được đánh giá sớm về khả năng tái chế, nguồn vật liệu thay thế và mức độ tương thích với dây chuyền hiện có.
Tìm hiểu thêm về PPWR tại đây.
Từ quy định EPR và PPWR đến thay đổi trong sản xuất
Nghị định 110, quy định PPWR, và các nội dung được thảo luận tại ProPak Vietnam đều cho thấy doanh nghiệp cần chú trọng hơn đến khả năng thu gom, tái chế và truy xuất nguồn gốc bao bì, bên cạnh chi phí và khả năng bảo quản sản phẩm. Điều này có thể đòi hỏi doanh nghiệp thử nghiệm vật liệu mới, điều chỉnh cấu trúc bao bì, thay đổi mực in và keo ghép, nâng cấp thiết bị kiểm tra chất lượng hoặc cải thiện việc quản lý dữ liệu vật liệu.
Năm 2027 chưa phải lúc doanh nghiệp phải thay đổi toàn bộ bao bì. Tuy nhiên, việc rà soát sớm sẽ giúp xác định loại bao bì nào vẫn còn phù hợp, loại nào cần cải tiến và loại nào có nguy cơ không đáp ứng các yêu cầu trong tương lai.
Khám phá giải pháp tại ProPak Vietnam
Việc đáp ứng các quy định về bao bì đòi hỏi doanh nghiệp phải xem xét cả vật liệu, thiết kế, thiết bị sản xuất và công nghệ tái chế. Tại triển lãm ProPak Vietnam, khách có thể tìm hiểu các giải pháp liên quan, đồng thời cập nhật quy định, xu hướng công nghệ và trao đổi trực tiếp với chuyên gia tại các hội thảo chuyên ngành.
Tìm hiểu thêm về sự kiện tại đây.
